Ciekawostki o Wenecji - 20 interesujących faktow

Wenecja od wieków zachwycała pisarzy i artystów, a liczne cytaty o mieście, jakie pozostawili po sobie znani twórcy, do dziś oddają magię tego miejsca. Miasto zachwyca nie tylko zabytkami, lecz także niezwykłym sposobem, w jaki powstało – zostało zbudowane na wodzie, a jego pałace i kościoły spoczywają na tysiącach drewnianych pali wbitych w dno Laguny Weneckiej. Poznanie tych niezwykłych faktów pozwala spojrzeć na Wenecję z zupełnie innej perspektywy i odkryć, że za jej romantycznym wizerunkiem kryje się historia pełna inżynieryjnego kunsztu, odwagi i pomysłowości.

Mamy dla Was aż 20 ciekawostek o Wenecji, z których dowiecie się jak powstała Wenecja, na czym zbudowane są tam domy, a także jakie sekrety kryją jego kanały, mosty i historia. Poznacie również mniej znane fakty o gondolach, weneckich maskach, słynnym karnawale i innych wyjątkowych elementach, które od wieków czynią Wenecję jednym z najbardziej fascynujących miejsc na świecie.

Na koniec zdradzimy jak za 2 euro można przepłynąć się gondolą.

1. Wenecja nie jest wyspą

Mimo że sprawia takie wrażenie, Wenecja w rzeczywistości jest złożona z 117 (lub 118 według innych źródeł) mini-wysepek. Powstanie Wenecji to jeden z najbardziej fascynujących procesów urbanistycznych w historii Europy – miasto nie zostało zaplanowane od podstaw, lecz wyłoniło się stopniowo z bagnistej laguny. Dziś te liczne wysepki spaja misterna sieć około 150 kanałów oraz ponad 400 mostów, co sprawia, że podczas zwykłego spaceru weneckimi uliczkami nieustannie – i często zupełnie nieświadomie – przechodzimy z jednego lądu na drugi.

2. La Serenissima

Wenecja, a właściwie Republika Wenecji w latach 697-1797 była niepodległym państwem, na czele którego stał doża, wybierany przez bogatych arystokratów. Pełna nazwa państwa brzmiała La Serenissima Repubblica di Venezia, czyli Najjaśniejsza Republika Wenecka. Ten przydomek idealnie oddawał potęgę, bogactwo i niebywałą stabilność dawnej Republiki Weneckiej. Tytuł ten wywodzi się bezpośrednio z języka dyplomacji, gdzie do samego Doży zwracano się słowami Serenissimo Principe („Najjaśniejszy Książę”). Słowo serenus oznaczało jednak nie tylko blask i majestat handlowej metropolii opływającej w złoto, ale przede wszystkim spokój i stałość.

3. Jak zbudowana jest Wenecja i dlaczego Wenecja jest na wodzie?

Wiele osób zastanawia się, na czym stoją domy w Wenecji i jak to możliwe, że budynki przetrwały setki lat w tak nietypowych warunkach. Wenecja opiera się na systemie tysięcy drewnianych pali wbitych głęboko w miękkie, muliste dno Laguny Weneckiej. Pale, wykonane głównie z drewna dębowego, olchowego i modrzewiowego, tworzą gęstą konstrukcję nośną, na której ułożono drewniane belki oraz kamienne platformy stanowiące fundamenty budynków. Choć drewno zazwyczaj kojarzy się z materiałem podatnym na rozkład, w warunkach panujących pod wodą i przy ograniczonym dostępie tlenu – nie gnije. Z biegiem czasu ulega procesowi mineralizacji, dzięki czemu staje się wyjątkowo trwałe. To właśnie ten niezwykły sposób posadowienia sprawił, że wiele weneckich pałaców, kościołów i kamienic przetrwało nieprzerwanie przez kilkaset lat.

4. Wenecki lew

Symbolem Wenecji jest skrzydlaty lew. Jest on obecny wszędzie: na fladze Republiki Weneckiej, elewacji Pałacu Dożów, kolumnach, zegarach, a nawet jako prestiżowa nagroda (Złoty Lew) na Festiwalu Filmowym w Wenecji.

Dlaczego akurat lew? W tradycji chrześcijańskiej czterej ewangeliści mają swoje symbole (tzw. tetramorfa). Św. Markowi, patronowi Wenecji, przypisano skrzydlatego lwa, ponieważ jego Ewangelia zaczyna się od opisu Jana Chrzciciela na pustyni – „głosu wołającego na pustyni”, co przywodziło na myśl ryk lwa.

5. Rialto – wyjątkowy nie tylko z wyglądu

Most Rialto to nie tylko najstarszy (skończony w 1591), ale i najbardziej znany most nad Canal Grande. Składa się on z trzech równoległych biegów schodów podzielonych dwoma rzędami arkad. Mało kto wie, że przez stulecia był on jedynym łącznikiem dwóch brzegów Canal Grande. Obecnie takich mostów powstały jeszcze trzy: Most Akademii (Ponte dell’Accademia) – zbudowany w 1854 jako drugi po Rialto, Most Bosych (Ponte degli Scalzi) – wzniesiony w 1858 w pobliżu dworca kolejowego, Most Konstytucji (Ponte della Costituzione) – najnowszy, powstały w 2007 roku most ze szklanymi stopniami.

6. Acqua alta czyli zalewanie miasta

Kojarzycie zdjęcia turystów w kaloszach/specjalnych ochraniaczach na placu świętego Marka w Wenecji? To dzięki zjawisku acqua alta, czyli z włoskiego „wysoka woda”. To okresowe podnoszenie się poziomu wody w Lagunie Weneckiej, które prowadzi do zalania ulic, placów i budynków Wenecji. Jest to naturalne zjawisko występujące głównie jesienią i zimą, kiedy przypływy morskie są szczególnie wysokie. Przyczyn acqua alta jest o wiele więcej, np. silne wiatry sirocco. Najbardziej narażonym miejscem na zalanie jest właśnie Plac św. Marka, położony w jednej z najniższych części miasta.

Aby ograniczyć skutki powodzi, zbudowano system ruchomych zapór przeciwpowodziowych MOSE, który zamyka wejścia do laguny podczas wyjątkowo wysokich przypływów. Dzięki temu udało się znacząco zmniejszyć liczbę poważnych powodzi, choć w dłuższej perspektywie zmiany klimatu i wzrost poziomu morza nadal stanowią poważne wyzwanie dla przyszłości Wenecji.

7. Tajemnice gondoli

Gondole, czyli typowe wąskie weneckie łódki, są wizytówką miasta. Czy zwróciliście uwagę, że każda z nich jest czarna? Od XVI wieku obowiązują przepisy nakazujące malowanie gondoli właśnie na ten kolor. Kolejnym mało znanym faktem jest to, że nie są one całkowicie symetryczne, ich kadłub przesunięty jest w lewą stronę. Dzięki temu gondola może płynąć prosto, mimo że gondolier wiosłuje tylko jednym wiosłem, stojąc po prawej stronie łodzi.

Różnica między obiema stronami kadłuba wynosi zaledwie kilka centymetrów, jednak ma ogromne znaczenie dla zachowania równowagi i sterowności. Taka konstrukcja pozwala zrekompensować siłę wywieraną przez pojedyncze wiosło, dzięki czemu gondolier może sprawnie manewrować wąskimi kanałami Wenecji bez konieczności używania drugiego wiosła.

8. Polski gondolier w Wenecji

Choć przepisy nie wymagają, aby gondolier był rodowitym Wenecjaninem, przez stulecia zawód ten wykonywali niemal wyłącznie mieszkańcy miasta, a umiejętności często przekazywano z ojca na syna. Dlatego ogromnym zaskoczeniem było zdobycie licencji przez Polaka Jakuba Rekwirowicza. Pracuje on jako gondolier od 1999 i ma swoją bazę w dzielnicy Cannaregio, przy Placu Nowego Getta (Campo de’ Gheto Novo) lub koło mostu w jego starej części – Ponte del Ghetto Vecchio.

9. W Wenecji urodził się sławny Casanova

Giacomo Casanova to jedna z najbardziej barwnych i wszechstronnych postaci europejskiego Oświecenia, choć dziś pamiętany jest głównie jako niedościgniony symbol uwodziciela. Podróżował on po dworach całej Europy, a pod koniec życia spisał obszerne i barwne pamiętniki, które do dziś pozostają jednym z najważniejszych i najciekawszych źródeł historycznych, a zawarte w nich cytaty opisują obyczaje, kulturę oraz kulisy władzy XVIII-wiecznej Europy.

10. Wenecja ma własny dialekt

Dialekt wenecki (wł. veneziano) jest traktowany przez lingwistów jako odrębny język regionalny. Jest on używany w północno-wschodnich Włoszech i charakteryzuje się (mniejszą ilością w porównaniu do włoskiego) podwójnych liter (dobrze znanych z włoskiego) i zmiękczonymi spółgłoskami. Weneckie słowa można dostrzec rozglądając się podczas spaceru. Na placach zamiast „piazza” zobaczymy częściej campo (wyjątek – Piazza San Marco), zamiast via – calle.

11. Cicchetti – kolejne słowo, które zobaczysz w Wenecji wielokrotnie

Cicchetti to małe weneckie przekąski, najczęściej w formie mini-kanapek. Oferuje je wiele barów w całym mieście. Najczęściej spotykane i typowe dla regionu są grzanki z pastą z dorsza (baccalà mantecato), marynowane sardynki (sarde in saor), mięsne pulpeciki (polpette) oraz ser mozzarella w panierce, smażony na głębokim oleju (mozzarella in carrozza).

12. Ghetto

Weneckie Ghetto to najstarsza na świecie dzielnica żydowska, utworzona w 1516 roku na wyspie Cannaregio. To właśnie od nazwy tego miejsca pochodzi słowo „getto”, które później zaczęto stosować na określenie wydzielonych dzielnic zamieszkiwanych przez społeczność żydowską. Mieszkańcy mogli opuszczać getto w ciągu dnia, jednak na noc jego bramy były zamykane i pilnowane. Ze względu na ograniczoną przestrzeń budowano wysokie, kilkupiętrowe kamienice, które do dziś należą do najwyższych w Wenecji. Obecnie dawne getto jest ważnym miejscem pamięci i kultury żydowskiej.

13. Nie taki romantyczny Most Westchnień

Ponte dei Sospiri, czyli słynny Most Westchnień to jedno z najbardziej fotografowanych miejsc przez turystów, którzy zatrzymują się przed nim, by zrobić sobie zdjęcie wspólnie z ukochaną osobą. Niestety, jego historia nie jest równie romantyczna co nazwa. Ten barokowy, całkowicie zabudowany most z białego wapienia łączy Pałac Dożów z budynkiem dawnego więzienia. Przechodzili nim skazańcy z sali sądowej do cel, z jego okien po raz ostatni przed odbyciem wyroku spoglądali na lagunę.

14. Wenecja była potęgą w produkcji szkła

Wenecja zbudowała szklane imperium, które przez stulecia dominowało na europejskich dworach i rynkach handlowych. W XIII w. Wielka Rada Wenecji wydała dekret nakazujący wszystkim hutnikom szkła przeniesienie swoich pieców poza teren głównego miasta z powodu bezpieczeństwa – budynki w tamtych czasach wciąż były w dużej mierze zbudowane z drewna, a piec szklarski musiał być nagrzewany do wysokich temperatur, co mogło prowadzić do pożaru. Stąd huty szkła przeniesiono na okoliczną wyspę Murano, która do dziś słynie z produkcji szkła najwyższej jakości.

15. Czy w Wenecji są cmentarze?

Do początku XIX wieku mieszkańców Wenecji grzebano głównie na niewielkich cmentarzach parafialnych, zlokalizowanych bezpośrednio przy kościołach. Wyjątek stanowili przedstawiciele arystokracji oraz osoby szczególnie zasłużone dla Kościoła, którym przysługiwał pochówek we wnętrzach świątyń, krużgankach lub w okazałych grobowcach. Sytuacja uległa zmianie w 1804 roku, kiedy po zajęciu Wenecji przez Napoleona wprowadzono dekret zakazujący grzebania zmarłych w bezpośrednim sąsiedztwie kościołów. Na cmentarz miejski wybrano zatem okoliczną wyspę – San Cristoforo della Pace. W XIX w. wyspa ta została połączona z inną małą wyspą – San Michele, która do dziś jest głównym miejscem spoczynku Wenecjan.

16. Pierwsze publiczne kasyno na świecie otwarto w Wenecji

To właśnie w Wenecji w 1638 roku otwarto Ridotto, które uważa się za pierwsze publiczne kasyno na świecie. Choć gry hazardowe były znane już w starożytnej Grecji i Rzymie, a także w Chinach na długo przed naszą erą, to właśnie weneckie Ridotto jako pierwsze funkcjonowało jako oficjalne miejsce przeznaczone do legalnej gry hazardowej.

17. Wenecja jest rodzinnym miastem jednego z najsłynniejszych podróżników w historii – Marco Polo

Urodzony w XIII wieku wenecki kupiec odbył wieloletnią podróż do Azji, docierając na dwór mongolskiego władcy Kubilaj-chana. Po ponad dwóch dekadach wrócił do Wenecji i spisał swoje wspomnienia, które stały się inspiracją dla wielu późniejszych odkrywców, w tym Krzysztofa Kolumba. Do dziś w Wenecji można zobaczyć miejsce, gdzie według tradycji znajdował się dom rodziny Polo.

18. Symbol Wenecji – maski

Weneckie maski od wieków są symbolem miasta i nieodłącznym elementem słynnego Karnawału Weneckiego. Dawniej noszono je jednak nie tylko podczas zabawy – pozwalały ukryć tożsamość, dzięki czemu mieszkańcy różnych warstw społecznych mogli swobodnie spotykać się, uczestniczyć w rozrywkach czy zawierać interesy. Z czasem anonimowość zaczęła sprzyjać przestępstwom i nadużyciom, dlatego władze Republiki Weneckiej wprowadziły przepisy ograniczające ich używanie. Ostatecznie noszenie masek poza okresem karnawału zostało zakazane, z wyjątkiem nielicznych uroczystości i oficjalnych wydarzeń.

19. Dwie potęgi morskie – rywalizacja Wenecji i Genui

Wenecja i Genua przez kilka stuleci były największymi morskimi rywalkami basenu Morza Śródziemnego. Oba miasta-państwa budowały swoją potęgę dzięki handlowi, żegludze i koloniom, dlatego nieustannie konkurowały o wpływy na najważniejszych szlakach handlowych prowadzących do Bizancjum, Bliskiego Wschodu i Azji. Ich rywalizacja była tak zaciekła, że przerodziła się w serię wojen, w których stawką była dominacja na morzu. Najbardziej dramatycznym momentem był konflikt o Chioggię w XIV wieku. Ostateczne zwycięstwo Wenecjan pozwoliło im utrzymać pozycję jednej z największych potęg handlowych Europy, a rywalizacja obu miast przeszła do historii jako jedna z najsłynniejszych walk o panowanie nad Morzem Śródziemnym.

20. Rejs gondolą za 2 euro

Nie każdy rejs gondolą w Wenecji musi kosztować kilkadziesiąt euro. Mieszkańcy i turyści mogą skorzystać z tzw. traghetto – specjalnej gondoli służącej do przeprawy przez Canal Grande w miejscach, gdzie nie ma mostów. Taka krótka podróż trwa zaledwie kilka minut i kosztuje około 2 euro, dzięki czemu jest najtańszą okazją, by popłynąć prawdziwą wenecką gondolą.

Wenecja to miasto, które zachwyca nie tylko swoją architekturą i romantyczną atmosferą, ale także niezwykłą historią oraz licznymi tajemnicami. Każda z opisanych ciekawostek o Wenecji pokazuje, że za malowniczymi kanałami i zabytkowymi pałacami kryją się fascynujące opowieści o odwadze, pomysłowości i wielowiekowej tradycji. Niezależnie od tego, czy odwiedzicie Wenecję po raz pierwszy, czy będzie to kolejna podróż do tego niezwykłego miasta w tym pięknym kraju, z pewnością odkryjecie w niej coś, co Was zaskoczy i sprawi, że będziecie chcieli tu wrócić.

Jeśli chcielibyście porozumiewać się w Wenecji w ich ojczystym języku, zapraszamy na nasze kursy języka włoskiego – zarówno lekcje włoskiego online, jak i zajęcia stacjonarne. Oferujemy lekcje języka włoskiego dla początkujących, a także kursy dla osób bardziej zaawansowanych, które chcą rozwijać swoją konwersację po włosku.

Arrivederci e buon viaggio!

Autor:
Izabela Łojewska