Włoskie idiomy, które warto znać

Używanie idiomów w konwersacjach po włosku czy w jakimkolwiek innym języku obcym dla wielu jest wyznacznikiem dobrej jego znajomości. Wychodzimy ponad znajomość słownictwa i gramatyki, używając wyrażeń, które w rzeczywistości mają dodatkowe znaczenie.

Jednocześnie nauka idiomów może być świetną okazją do poznania słownictwa z wielu dziedzin i tym samym osiągnięcia wyższego stopnia znajomości języka. Dla ułatwienia podzieliłam poniższe idiomy na trzy kategorie: związane z częściami ciała (a także bardzo popularne w codziennym życiu), związane z kolorami oraz nawiązujące do jednej z największych pasji  Włochów – jedzenia.

Mała uwaga: jeśli w idiomie występuje czasownik, musimy go odmienić!

Idiomy codzienne

In bocca al lupo – to popularne określenie, które bez drugiego dna (idiomu) oznacza „w paszczy wilka”. Włosi, używając tego zwrotu, chcą życzyć powodzenia, np. na egzaminie. Odpowiedzią na to jest „Crepi il lupo!” (Niech zdechnie wilk) lub – coraz częściej – „Viva il lupo!”(Niech żyje wilk)

Essere in gamba – gamba to po włosku noga, czyli całe wyrażenie można przetłumaczyć dosłownie jako „być w nogę”. Oznacza ono dobrze sobie radzić, być zdolnym. To jedno z wyrażeń, które Włosi używają jako szczery komplement.

Przykład: Sei molto in gamba, impari velocemente – Jesteś zdolny, szybko się uczysz. W języku kolokwialnym powiedzielibyśmy „ogarnięty” 🙂

Essere alla mano – nam, Polakom, mogłoby się wydawać, że przypomina to nasze „mieć coś pod ręką” – nic bardziej mylnego! To kolejne określenie osoby, tym razem takiej, która cechuje się bezpośredniością oraz przystępnością wobec innych.

Przykład: Mi piace lavorare con Marco perchè è alla mano e sempre amichevole. – Lubię pracować z Marco, jest otwarty i przyjacielski.

Non avere peli sulla lingua – znaczące dosłownie „nie mieć włosów na języku”, to odpowiednik naszego „nie owijać w bawełnę”, „mówić prosto z mostu” czy „mieć cięty język”. Zazwyczaj to wyrażenie ma pozytywny lub neutralny wydźwięk, choć czasem może oznaczać brak taktu.

Przykład: Mia nonna non ha peli sulla lingua e dice sempre tutto quello che pensa. – Moja babcia nie owija w bawełnę i zawsze mówi to, co myśli.

Idiomy związane z kolorami

Essere al verde – w dosłownym tłumaczeniu znaczy „być na zielonym”, ale jego prawdziwe znaczenie to nie mieć pieniędzy, być spłukanym. Pochodzenie tego powiedzenia nie jest pewne. Według jednej z teorii dawniej świece miały zieloną część u podstawy. Kiedy płomień docierał do tego momentu, oznaczało to, że świeca się zaraz wypali. Z czasem zaczęto tego używać również w odniesieniu do innych skończonych zasobów – pieniężnych.

Przykład: Non posso uscire stasera, sono al verde. – Nie mogę wyjść dziś wieczorem, jestem bez grosza.

Passare la notte in bianco – dosłownie „spędzić noc na biało”, a w znaczeniu użytkowym po prostu nieprzespana noc. Śpiewał o niej Riccardo Fabbriconi (pseudonim Blanco). Legenda mówi, że ten idiom pochodzi od średniowiecznych kandydatów na rycerzy, którzy w noc przed uroczystością pasowania czuwali ubrani w białe szaty.

Przykład: Dopo aver passato la notte in bianco, oggi mi sento stanchissimo. – Po nieprzespanej nocy dziś czuję się bardzo zmęczony.

Essere nero – oznaczające być bardzo zdenerwowanym. Kolor czarny często kojarzony jest z czymś negatywnym, w tym przypadku z emocjami. Włoch użyje tego sformułowania do wyrażenia bardzo silnej złości. Polski odpowiednik to „kipieć ze złości”.

Przykład: Quando ha saputo la notizia, era nero. – Kiedy się dowiedział o tej wiadomości, był zły.

Idiomy związane z jedzeniem

Essere arrivati alla frutta – w dosłownym tłumaczeniu „dotrzeć do owoców”. Wyrażenie to nawiązuje do włoskiej tradycji podawania owoców na koniec posiłku. Włosi chcą przez to powiedzieć, że są już na granicy wytrzymałości, że są bardzo wyczerpani.

Przykład: Dopo tre ore di riunione siamo arrivati alla frutta. – Po trzech godzinach spotkania byliśmy już wykończeni.

Avere le mani in pasta – ten idiom mógłby znaleźć się również w pierwszej omawianej dzisiaj kategorii ze względu na występowanie części ciała. Le mani, czyli ręce i in pasta, czyli w cieście (tu chodzi o surowe ciasto, np. na chleb). To sformułowanie oznacza być zaangażowanym w jakąś sprawę lub mieć wpływy w jakiejś dziedzinie.

Przykład: Luca ha le mani in pasta nel mondo della politica. – Luca ma wpływy / jest mocno zaangażowany w politykę.

Essere un pezzo di pane, czyli w dosłownym tłumaczeniu „kawałek chleba”, to włoskie określenie na osobę życzliwą, z dobrym sercem. Po polsku powiedzielibyśmy „złoty człowiek”.

Przykład: Sembra severo ma in realtà è un pezzo di pane. – Wygląda na surowego, ale w rzeczywistości jest bardzo łagodny.

Qualcosa bolle in pentola, czyli po polsku „coś gotuje się w garnku”. Mówiąc to, Włosi chcą przekazać, że coś się szykuje, kiedy szczegóły nie są znane albo jest to sekret, np. w przypadku niespodzianki.

Przykład: Vedo che siete tutti molto misteriosi. Qualcosa bolle in pentola? – Widzę, że wszyscy jesteście bardzo tajemniczy. Czy coś się szykuje?

Niewątpliwą zaletą idiomów jest to, że są bardzo obrazowe. Czy czytając je, wyobraziłeś sobie wypalającą się świecę? A może przeniosłeś się na chwilę do średniowiecza, myśląc o ceremonii pasowania na rycerza? Takie obrazy myślowe często zostają z nami na dłużej niż zapamiętywanie słówek z listy.

Jeśli łączenie wielu metod nauki do Ciebie przemawia, zapraszamy Cię na nasze kursy języka włoskiego. Prowadzimy lekcje języka włoskiego online oraz stacjonarnie w szkole w Krakowie. Kursy są dopasowane do potrzeb uczniów – w naszej ofercie znajdziesz kursy zarówno dla początkujących, jak i osób, które chcą kontynuować naukę, kursy intensywne oraz wakacyjne kursy języka włoskiego, które pozwolą Ci porozumiewać się w tym języku już tego lata.

Im więcej idiomów poznasz, tym bardziej poczujesz, że masz „ręce w cieście” włoskiego języka – anche tu avrai presto le mani in pasta con l’italiano!

Autor:
Izabela Łojewska