Włoskie przyimki - jakie są zasady?

W tym artykule znajdziecie odpowiedzi na pytania:

• Czym są i czemu służą włoskie preposizioni – przyimki?
• Przyimki – miejsca zastosowania oraz ich typy
• Przyimki w praktyce

Czym są i czemu służą włoskie preposizioni – przyimki?

Przyimki stanowią część mowy, która jest potrzebna, by pokazać, jak różne części zdania są ze sobą powiązane. Mówiąc prościej, dzięki przyimkom znamy relację między podmiotem, orzeczeniem i dopełnieniem. Aby poprawnie posługiwać się włoskimi przyimkami, należy opanować zasady dotyczące ich użycia z poszczególnymi czasownikami.

Pro tip: ucz się nowych czasowników wraz z preposizioni, które z nimi występują. Zamiast uczyć się samego czasownika, np. innamorarsi, zapamiętaj, że mówimy zawsze innamorarsi di qualcuno – zakochać się w kimś. Aby łatwiej zapamiętać poszczególne konstrukcje, twórz spersonalizowane zdania zawierające nowo poznane czasowniki wraz z przyimkami.

Jeśli potrzebujesz regularnych zajęć, zapraszam Cię do zapoznania się z ofertą lekcji włoskiego online lub stacjonarnie.

Przyimki – miejsca zastosowania oraz ich typy

Przyimki mają swoje miejsce w zdaniu – występują zawsze po czasowniku. Wśród włoskich preposizioni semplici (przyimków prostych) znajdziemy: di, a, da, in, con, su, per, tra/fra (stosowane zamiennie).

Istnieją także preposizioni articolate (przyimki złożone), które łączą przyimek prosty z rodzajnikiem określonym tworząc, np.: della (di + la), al (a + il), itd.

Przyimki w praktyce

• Di – dookreśla materiał, z którego wykonany jest przedmiot, pochodzenie, przynależność.

La bottiglia è fatta di plastica. – Ta butelka jest zrobiona z plastiku.

Questo è l’astuccio di Marco. – To jest piórnik Marka.

Gdy łączymy di z rodzajnikiem, jego forma zmienia się na de, np. „di + il = del”. Następnie, do uzyskanego de dodajemy odpowiednie rodzajniki określone (il, lo, i, gli, la, le), otrzymując w ten sposób:

⇒ Parlami del tuo sogno. – Opowiedz mi o twoim śnie. (rodzajnik il w tym przypadku staje się el)

⇒ Mi sono innamorata dei tuoi occhi. – Zakochałam się w twoich oczach.

• A – odnosi się do nazw miast, świąt, wskazuje cel, pomaga określić godzinę (w stałej konstrukcji z alle).

Vivo a Catania da settembre. – Mieszkam w Katanii od września.

A Natale puoi fare quello che non puoi fare mai. – W Święta Bożego Narodzenia możesz robić to, czego nigdy nie robisz. (tekst jednej z włoskich piosenek świątecznych)

Domani comincio a studiare la lingua italiana. – Jutro zacznę się uczyć włoskiego.

Jeśli masz już dość prokrastynowania z językiem włoskim, zerknij na ofertę lekcji języka włoskiego dla początkujących w Vicolo Italiano.

Preposizione articolata, którą można utworzyć z a, tworzymy regularnie – poprzez dodanie do niego kolejnych rodzajników określonych. Uważaj jednak na podwajanie litery L.

⇒ Mi sveglio alle otto. – Budzę się o 8 rano.

⇒ Come stai? Alla grande! – Jak tam? Mega!

• Da – określa miejsce z którego się wraca, osobę, do której się zmierza, wykonawcę czynności, moment rozpoczęcia czynności.

Sono tornato da Poznań. – Wróciłem z Poznania.

La domenica vado da mia nonna. – Jeżdżę do babci co niedzielę.

Questo brano è stato scritto da Mozart. – Ten utwór został napisany przez Mozarta.

Da domani inizio a fare lo sport. – Od jutra będę ćwiczył.

Także w tym przypadku przyimek złożony otrzymujemy poprzez regularne dodanie do

da articolo definito.

⇒ Lavoro dalle 8 alle 16. – Pracuję od 8 do 16.

⇒ Mi piace la ragazza dagli occhi blu. – Podoba mi się dziewczyna z niebieskimi oczami.

• In – występuje przed nazwami państw, większych wysp, pomieszczeń, a także stanowi część niektórych wyrażeń o stałej strukturze.

Vivo in Polonia. – Mieszkam w Polsce.

Faccio l’Erasmus in Sicilia. – Robię Erasmusa na Sycylii.

Posso andare in bagno? – Czy mogę wyjść do łazienki?

W tym przypadku, jeśli chcesz utworzyć przyimek złożony za jego bazę należy przyjąć ne. Podobnie jak z del, dello, degli, itd.

⇒ Non ho abbastanza vestiti nel mio armadio. – Nie mam wystarczająco dużo ubrań w szafie.

⇒ Cerca le chiavi nella borsa. – Poszukaj kluczy w torbie.

⇒ Negli Stati Uniti si festaggia Halloween. – W USA świętuje się Halloween.

• Con – to odpowiednik polskiego z, którego Włosi używają w takich samych konstrukcjach jak my.
  
  ⇒ Con te, tutto sempre più facile. – Z tobą wszystko wydaje się łatwiejsze.
  ⇒ Oggi pranzo con Maria. – Dziś jem obiad z Marią.

Chcąc otrzymać preposizione articolata, należy postąpić w następujący sposób: con + il/lo/i/gli/la/le.

⇒ Pago con la carta. – Zapłacę kartą.

⇒ Vengo con il mio marito. – Przyjdę z moim mężem.

• Su – dosłownie: na, ale przenośnie oznacza też: na temat…, o (kimś/czymś).

L’ho visto come nero su bianco. – Widziałam to jak czarno na białym.

Ho visto un bel film su Netflix. – Obejrzałam fajny film na Netflixie.

Ho una domanda su di lei. – Mam pytanie o nią/które jej dotyczy.

Preposizione articolata: su + articolo determinativo

⇒ Il libro è sul tavolo. – Książka jest na stole.

⇒ Discutiamo sulla questione molto importante. – Rozmawiamy na bardzo ważny temat.

• Per = dla

Per te faro’ qualsiasi cosa. – Dla ciebie zrobię wszystko.

Domani parto per Roma. – Jutro jadę do Rzymu.

Te i inne praktyczne frazy poćwiczysz na konwersacjach po włosku w naszej szkole języka włoskiego.

Przyimek złożony utwórz poprzez połączenie per + articolo det. = per il/lo/i/gli/la/le

• Tra/fra można stosować zamiennie. Te preposizioni oznaczają między, pomiędzy, wśród.

Tra qualche anno vorrei vivere in Italia. – Za kilka lat chciałabym żyć we Włoszech.

Fra noi, c’è un bugiardo. – Wśród nas jest jakiś kłamca.

Także i w tym przypadku łatwo stworzyć przyimek złożony dodając do formy prostej odpowiedni rodzajnik określony.

Mam nadzieję, że ten artykuł pomógł Ci zrozumieć zasady i użycie włoskich przyimków, a także, że poczułeś/-aś się zainspirowana do poćwiczenia ich samemu lub z naszymi lektorami podczas kursów języka włoskiego.