Imperfetto - czas przeszły niedokonany

Co dokładnie wyraża włoskie imperfetto?

Czas ten przyda się w zdaniach, w których w języku polskim używamy czasowników przeszłych niedokonanych (robiłem, malowałem, czytałem, itd.). Co to oznacza? Poniżej przedstawiam Ci praktyczne polskie zdania z ich włoskimi tłumaczeniami, które wykorzystują czas imperfetto.

• Za dzieciaka tańczyłam/em, śpiewałam/em i rysowałam/em. – Da bambina/o ballavo, cantavo e disegnavo. -> użycie imperfetto świetnie sprawdza się, gdy mówimy o czynnościach rutynowych w przeszłości. Zwróć uwagę na przydatny zwrot: da bambino/a – za dziecka

• Myślałam/em, żeby zadzwonić do Ciebie jutro. – Pensavo di chiamarti domani.

• Na koniec dnia byliśmy wymęczeni. – Alla fine della giornata eravamo stanchi morti. -> imperfetto przy opisie stanu/samopoczucia z przeszłości

• Moja prababcia nazywała się Danuta. – Mia bisnonna si chiamava Danuta. -> opis osoby
• Podczas gdy prasowałam/em koszulę, Janek rozmawiał ze swoim tatą. – Mentre stiravo la camicia, Gianni parlava con suo padre. -> opis dwóch równoległych sytuacji z przeszłości

Tworzenie form imperfetto, czyli… gramatyczny krok w tył

Jeśli zastanawiacie się od czego zacząć przygodę z imperfetto to przychodzę z konkretną odpowiedzią: z powtórką bezokoliczników! Tworzenie form tego czasu polega głównie na bazowaniu na formach bezokolicznikowych do których doklejamy odpowiednie końcówki. Gramatyka włoska szczyci się nieregularnościami, więc spodziewajcie się i tych nieregularnych form (odziwo nie dotyczy to czasownika avere), które jednak wraz z praktyką i powtórkami, wchodzą do głowy i stają się wręcz naturalne.

Nauka języka włoskiego online/stacjonarnie w Vicolo Italiano skupia się na regularnych powtórkach, które ułatwiają widoczny progres językowy, bez poczucia ciągłego wałkowania tematu 🙂

Zasady odmiany czasu imperfetto – czasowniki regularne

Jak dobrze wiecie, gramatyka języka włoskiego obfituje w czasowniki, które odmieniamy zgodnie z konkretnymi zasadami, bądź te, które nieco odbiegają od regularnego podejścia i wymagają dodatkowej pracy pamięciowej 🙂 Przyjrzyjmy się tej pierwszej grupie i zasadom, które obejmują regularne tworzenie form czasu imperfetto.

Te oraz inne zasady gramatyczne poćwiczysz podczas zajęć grupowych, bądź konwersacji po włosku dopasowanych do Twojego poziomu.

Jeśli odmieniamy czasownik regularny:

• Od formy bezokolicznikowej, kończącej się na -are, -ere, -ire, odcinamy tę końcówkę,
• np. abit(are) – mieszkać, av(ere) – mieć, apr(ire) – otwierać,

• Do tak przygotowanej bazy (abit-, av-, apr-) dodajemy kolejne końcówki odpowiadające następującym osobom:

• • • io abit-avo, av-evo, apr-ivo,

• • • tu abit-avi, av-evi, apr-ivi,

• • • lui/lei/Lei abit-ava, av-eva, apr-iva,

• • • noi abit-avamo, av-evamo, apr-ivamo,

• • • voi abit-avate, av-evate, apr-ivate,

• • • loro abit-avano, av-evano, apr-ivano.

• Inne często używane włoskie czasowniki też (raczej) są regularne, tak jak imperfetto andare, vedere, guardare, lavorare, itd.

Potrzebujesz pomocy w utrwaleniu wiedzy bądź podczas stawiania pierwszych włoskich kroków? Zajrzyj na stronę naszej szkoły i zapoznaj się z ofertą lekcji języka włoskiego online bądź stacjonarnie, w grupie lub prywatnie – tak jak lubisz!

A co z czasownikami nieregularnymi?

Jeśli mamy do czynienia z czasownikami nieregularnymi (tutaj króluje np. imperfetto essere, dire, bere, fare), w tych przypadkach “korzenia/bazy” czasownika należy nauczyć się na pamięć. Oto najczęściej używane czasowniki, które w imperfetto są nieregularne:

 

• • ESSERE – być:
    • io ero
    • tu eri
    • lui/lei/Lei era
    • noi eravamo
    • voi eravate
    • loro erano

• FARE – robić:
  • • io facevo
    • tu facevi
    • lui/lei/Lei faceva
    • noi facevamo
    • voi facevate
    • loro facevano

Włoskie nieregularności nie będą Ci straszne, jeśli regularnie będziesz je powtarzać w praktycznych kontekstach. Idealnym rozwiązaniem może być tworzenie własnych, życiowych zdań z użyciem najtrudniejszych dla Ciebie form, bądź regularne spotkania z lektorem np. podczas intensywnych kursów języka włoskiego.

• • DIRE – mówić:
    • io dicevo
    • tu dicevi
    • lui/lei/Lei diceva
    • noi dicevamo
    • voi dicevate
    • loro dicevano

• BERE – pić:io bevevo
  • • tu bevevi
    • lui/lei/Lei beveva
    • noi bevevamo
    • voi bevevate
    • loro bevevano

Pomocną w zapamiętaniu odmiany czasowników nieregularnych w imperfetto italiano może być obserwacja, że do nieregularnej podstawy/bazy dodajemy kojarzone już z czasu teraźniejszego lub do nich zbliżone końcówki. Dla io -evo, dla tu -evi, itd. Forma odpowiednia dla lui/lei/Lei potrzebuje zaś końcówki -eva.

Włoska gramatyka to nasza specjalność, dlatego zajrzyj na stronę Vicolo Italiano i już dziś zacznij swoją przygodę z nauką języka włoskiego dla początkujących lub osób na wyższych poziomach.

Imperfetto congiuntivo, czyli o subiektywności włoskiej

Jeśli temat trybu congiuntivo to dla Ciebie kompletna nowość, możesz się teraz nieco zdziwić, ponieważ Włosi używają trybu, dzięki któremu wyrażają swoje własne poglądy i zdania na różne tematy, a także… życzenia. 

Jeśli jednak ten tryb mówi Ci coś więcej, zatrzymaj się na chwilę i przeczytaj poniższy poradnik użycia czasu imperfetto w trybie congiuntivo (uwaga: formy są inne niż w indicativo imperfetto, o którym powyżej).

Jak tworzyć formy imperfetto congiuntivo?

Także i w tym przypadku, by odmienić czasowniki regularne, odcinamy z bezokoliczników sufiksy –are, -ere, -ire, by w ich miejsce wstawić odpowiednie końcówki (te pogrubione), tak jak w przypadku czasownika avere (znów regularnego) lub mangiare.

AVERE – mieć:

io avessi

tu avessi

lui/lei/Lei avesse

noi avessimo

voi aveste

loro avessero

Praktyczne użycie: Credevo che tu avessi più forza. – Wierzyłam/em, że masz więcej siły.

MANGIARE – jeść:

io mangiassi

tu mangiassi

lui/lei/Lei mangiasse

noi mangiassimo

voi mangiaste

loro mangiassero

Praktyczne zdanie: Era possibile che loro mangiassero tutto il cibo. – Było możliwym, że oni zjedzą całe jedzenie.

Zauważ, że dwie pierwsze osoby tego czasu w trybie przypuszczającym (congiuntivo) zawsze brzmią identycznie i tak się dzieje we wszystkich (4!) czasach trybu congiuntivo. W przypadku używania form 1. lub 2. osoby pojedynczej (io, tu) warto w zdaniu zaznaczać podmiot, aby na pewno zostać zrozumianym.

Nieregularne formy congiuntivo imperfetto 

Nieregularne formy czasu imperfetto w trybie congiuntivo będą posiadać ten sam nieregularny korzeń, który używany jest w powyżej omówionym czasie indicativo imperfetto. Dla fare – fac…, dla dire – dic…, itd. Uwaga na nieregularną odmianę czasownika ESSERE – być:

• io fossi

• tu fossi

• lui/lei/Lei fosse

• noi fossimo

• voi foste

• loro fossero

Praktyczne zdanie: Pensavo tu fossi più giovane di me. – Myślałam/em, że jesteś młodsza/y ode mnie.

Kiedy Włosi używają imperfetto w trybie congiuntivo?

Jeśli w zdaniu głównym występuje czasownik w którymkolwiek czasie przeszłym i wymaga on użycia congiuntivo w zdaniu podrzędnym (np. pensare che, sperare che, itd.), mamy dwie opcje: 

1. użycie congiuntivo imperfetto, by wyrazić sytuację równoległą bądź przyszłą względem zdania głównego:
        a. Pensavo che Maria stesse con Giacomo. – Myślałam/em, że Maria jest z Kubą. -> indicativo imperfetto + congiuntivo imperfetto

 

2. użycie congiuntivo trapassato, by wyrazić akcję uprzednią względem czasownika ze zdania głównego:

     a. Speravo che voi foste andati al mare. – Miałam/em nadzieję, że pojechaliście nad morze. 

       -> indicativo imperfetto + congiuntivo trapassato

 

Congiuntivo imperfetto lub congiuntivo trapassato należy użyć także po wyrażeniu: come se = tak jakby: 

• Come se tu non fossi interessato. – Tak jakbyś nie był zainteresowany. 

• Come se tu non avessi fatto casino. – Tak jakbyś nie narobił problemów. 

• cytując Laurę Pausini: “Come se non fosse stato mai amore”. – Tak jakby nigdy nie było miłości. -> użycie congiuntivo trapassato dla podkreślenia uprzedniości tej akcji

 

Mam nadzieję, że ten bogaty w wiedzę artykuł pomógł Ci zapoznać się z czasem imperfetto oraz jego odpowiednikiem w trybie congiuntivo. Pamiętaj, że teorię należy ćwiczyć w praktyce: układając swoje zdania, mówiąc, nagrywając się i spekulując odpowiedzi w przeróżnych sytuacjach.

Jeśli potrzebujesz pomocy językowej, zapraszam Cię na naszą stronę gdzie czekają na ciebie kursy języka włoskiego, nawet te wakacyjne!

 

Autor:
Kamila Morawska