Tryb rozkazujący po włosku - modo imperativo

Ten tryb, jak sama nazwa wskazuje służy do wydawania poleceń/rozkazów, dlatego też nie odmieniamy go przez wszystkie sześć osób, a jedynie przez 4; forma loro ma dziś charakter głównie teoretyczny. Imperativo znajdzie swoje zastosowanie z następującymi osobami: tu, Lei (forma trybu grzecznościowego włoskiego), noi, voi i ewentualnie loro (forma grzecznościowa), które odchodzi powoli w zapomnienie, lecz jest ciekawe z punktu gramatycznego. Formy grzecznościowe czasowników w trybie imperativo (Lei, loro) to nic innego jak formy trybu congiuntivo poznawanego na poziomie zaawansowanym.

Jak tworzyć tryb rozkazujący włoski z czasowników regularnych?

• Czasowniki zakończone na -ARE (z 1. grupy)

Mangiare – jeść

Aspettare – czekać

Jak więc po powyższych tabelkach widzisz, tryb rozkazujący włoski imperativo w czasownikach z pierwszej grupy, -ARE, zachowuje się jedynie odmiennie od czasu teraźniejszego w formie dla osoby tu, Lei, loro. Noi i voi pozostają bez zmian. Na różowo zaznaczyłam formy tego trybu, które brzmią tak samo dla trybu łączącego (congiuntivo).

• Czasowniki zakończone na -ERE (z 2. grupy)

Scrivere – pisać

Bere – pić

Na pewno kojarzysz te formy czasowników dla osób: tu, noi, voi, ponieważ w imperativo są one identyczne do form z czasu teraźniejszego. Znów zauważ, że formy trybu grzecznościowego włoskiego (Lei, loro) są takie same jak w trybie congiuntivo.

Za pomocą takich skojarzeń dużo szybciej osiągniesz swoje cele językowe. Zapraszamy Cię na intensywny kurs języka włoskiego w Vicolo Italiano, dzięki któremu zdobędziesz narzędzia potrzebne do prowadzenia swobodnych konwersacji po włosku!

• Czasowniki zakończone na -IRE (z 3. grupy)

Finire – skończyć

Dormire – spać

Także i w przypadku trzeciej grupy czasowników (-IRE) mamy do czynienia jedynie ze zmianą brzmienia form grzecznościowych względem czasu teraźniejszego. Reszta czasowników nie zmienia się względem niego.

Nieregularne czasowniki w imperativo

Istnieje także grupa nieregularnych czasowników w tym trybie, jednak dotyczą one jedynie osób tu, Lei, loro. Osoby noi, voi zostają niezmienne względem czasu teraźniejszego. Oto nieregularne formy:

Powyższych przypadków dobrze jest nauczyć się na pamięć, jednak nie martw się, ponieważ mogłeś je już kiedyś usłyszeć w następujących konstrukcjach z przyimkami (o których przeczytasz poniżej oraz w poprzednim artykule: Zaimki osobowe pronomi personali po włosku 

• dammelo! – daj mi to!
• abbi pazienza! – miej cierpliwość!
• sii gentile! – bądź uprzejmy!
• sappi che non è l’inizio! – wiedz, że to nie początek! (jak mówi utwór Maneskin “La fine”)
• fallo! – zrób to!
• vai! – idź już! dawaj! (jako doping)
• dimmi! – powiedz mi!

ATTENZIONE! 

Zauważ, że gdy do czasownika nieregularnego w tym trybie dodajemy zaimek, podwajamy pierwszą literę tego zaimka, oprócz gli! Dlatego otrzymujemy: fallo, a nie falo; dammelo, a nie damelo; dimmi, a nie dimi; ale dagli, a nie daggli. To ukłon w stronę włoskiej melodyjności 🙂

Negacja w trybie rozkazującym włoskim

Ważną zasadą, którą chcę abyś zapamiętał z tego artykułu jest negacja dla osoby tu w trybie rozkazującym. Nie tworzymy jej poprzez regularne wstawienie non przed czasownik w trybie imperativo, lecz przez wzór: non + bezokolicznik. Spójrz na poniższe przykłady:

• non gridare! – nie krzycz!
• non chiamare! – nie dzwoń!
• non fare! – nie rób!
• non calpestare! – nie depcz!

Inaczej jednak postąpimy z innymi osobami w tym trybie. Do Lei, noi, voi, loro posłuży nam standardowy szyk: non + odpowiednio odmieniony czasownik. Stąd otrzymamy:

• non gridi! – niech Pan/Pani nie krzyczy!
• non balliamo! – nie tańczmy!
• non cantate! – nie śpiewajcie!
• non firmino! – niech Państwo nie podpisują!

Jeśli chcesz zgłębić tajniki włoskiej gramatyki, a przy okazji poznać innych adeptów włoskiego języka i kultury, zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą lekcji języka włoskiego dla początkujących oraz na wyższych poziomach w Vicolo Italiano!

Użycie trybu rozkazującego włoskiego wraz z zaimkami

Zarówno w polskim jak i we włoskim mamy możliwość tworzyć wyrażenia łącząc tryb rozkazujący włoski wraz z zaimkami (pronomi). Poniżej zaprezentuję Ci ich praktyczne zastosowanie wraz ze wskazówkami gramatycznymi.

Zauważ te ważne zasady:

1. W drugiej osobie liczby pojedynczej (tu) w przeczeniu “przyklejamy” do bezokolicznika zaimek. 
2. We wszystkich osobach oprócz formy grzecznościowej (Lei, loro) zaimek zostaje przyczepiony bezpośrednio do odmienionej formy czasownika zarówno w przeczeniu jak i twierdzeniu.
3. W formach grzecznościowych (Lei, loro) zaimki zawsze, ale to zawsze muszą pojawić się przed czasownikiem!!!

Mam nadzieję, że ten wpis okazał się skarbnicą wiedzy na temat trybu rozkazującego włoskiego i że nie raz przyda Ci się on w konwersacjach.

Jeśli chcesz ćwiczyć gramatykę regularnie w naszej szkole, zajrzyj na ofertę nauki języka włoskiego dla początkujących online, bądź stacjonarnie. Jeśli jesteś już zaawansowany językowo, dla Ciebie też znajdzie się u nas miejsce!