Zaimki osobowe (pronomi personali) po włosku

Zaimki osobowe to wyrazy zastępujące w zdaniu rzeczownik w funkcji podmiotu (osoby wykonującej czynność), dopełnienia bliższego (kogo? co?) lub dalszego (komu? czemu?). Stanowią także nieodłączną część czasowników zwrotnych w postaci zaimków osobowych zwrotnych.

Zaimki osobowe w roli podmiotu: pronomi personali soggetto

Poniższa tabelka jest fundamentalna dla dalszej nauki języka włoskiego. Na poniższych pronomi personali soggetto opiera się cała gramatyka i odmiana czasowników. Dzięki nim jesteśmy w stanie określić mianownik, czyli osobę po włosku.

Tip: ucz się zaimków “na wyrywki”, a nie po kolei. To zdecydowanie bardziej praktyczne podejście 🙂

Pamiętaj, że w języku włoskim (w przeciwieństwie do angielskiego czy francuskiego) użycie powyższych zaimków osobowych w zdaniu jest nieobligatoryjne. Dobrze jednak używać zaimka osoby po włosku w momentach gramatycznych niejasności (np. z trybem congiuntivo) lub jeśli w wypowiedzi zależy nam na podkreśleniu podmiotu, np. w zdaniu:

Lui ha rubato la macchina, non io. – To on ukradł auto, nie ja.

Jeśli jesteś zainteresowany kursami języka włoskiego, zapraszamy Cię na naszą stronę, gdzie czekają na Ciebie propozycje zajęć i wyjazdów.

Pronomi diretti (complemento oggetto), czyli zaimki dopełnienia bliższego

Te zaimki osobowe odpowiadają na pytanie “kogo? co?”. Łatwo je rozpoznać ponieważ w zdaniu włoskim rzeczownik, który może być zastąpiony zaimkiem dopełnienia bliższego nie jest poprzedzony żadnym przyimkiem (preposizione).

Oto tabelka z takimi zaimkami:

Jak używać takich zaimków? Praktyka!

Aby poprawnie ich używać, musisz prześledzić następujący tok myślowy:

• sprawdź czy rzeczownik, który chcesz podmienić w zdaniu na zaimek nie jest poprzedzony przyimkiem,
• zastanów się której osobie odpowiada ten rzeczownik,
• podstaw odpowiedni pronome indiretto przed odmienionym czasownikiem lub przyklej go do formy bezokolicznika na jego końcu.

Przykład 1.:

1. Zdanie: Compro una borsa. – Kupuję torbę.
2. Una borsa jest rodzaju żeńskiego liczby pojedynczej i nie jest ona w zdaniu poprzedzona żadnym przyimkiem, także można użyć dopełnienia bliższego w takiej formie (w tym przypadku la)
3. Zdanie po przekształceniu: La compro. – Kupuje ją.

Przykład 2.:

1. Zdanie: I ragazzi guardano le macchine. – Chłopcy oglądają auta.
2. Le macchine są rodzaju żeńskiego liczby mnogiej. W tym zdaniu nie występuje przed rzeczownikiem przyimek. Można więc użyć zaimka dopełnienia bliższego.
3. I ragazzi le guardano. – Chłopcy je oglądają.

Takie oraz inne smaczki językowe ćwiczymy podczas intensywnych kursów włoskiego w Vicolo Italiano!

Pronomi indiretti – zaimki osobowe dopełnienia dalszego

Pronomi indiretti to zaimki osobowe, które pełnią rolę dopełnienia dalszego w zdaniu, odpowiadając na pytanie „komu? czemu?”. Wskazują na osobę lub przedmiot, do którego kierowana jest czynność. Zazwyczaj pronomi indiretti używane są w zdaniach z czasownikami, które wymagają dopełnienia wskazującego na odbiorcę czynności, np. „dare” (dawać), „scrivere” (pisać), „mandare” (wysyłać). W języku włoskim zaimki te przybierają różne formy, w zależności od osoby, do której się odnoszą.

Oto tabela przedstawiająca zaimki osobowe dopełnienia dalszego:

Jak używać pronomi indiretti w praktyce? 

Przede wszystkim, należy pamiętać, że w języku włoskim zaimek dopełnienia dalszego zawsze występuje przed czasownikiem, z wyjątkiem przypadków, gdy czasownik występuje w formie bezokolicznika, wówczas zaimek może zostać umieszczony po czasowniku. Zwróć uwagę na przykłady:

1. Gli scrivo una lettera. – Piszę mu list.
   Zaimek gli wskazuje na odbiorcę czynności

2. Ti mando il pacco domani. – Wyślę ci paczkę jutro.

Ważnym aspektem, który warto zapamiętać, jest to, że pronomi indiretti są używane w przypadkach, gdy czynność dotyczy kogoś innego lub jest wykonywana na rzecz tej osoby. Są to zaimki niezbędne do wyrażenia interakcji z odbiorcą w sposób, który nie wskazuje bezpośrednio na obiekt czynności. Należy także zauważyć, że w przypadku, gdy w zdaniu pojawiają się zarówno zaimki dopełnienia bliższego, jak i dalszego, to zaimek dopełnienia dalszego występuje zawsze przed zaimkiem dopełnienia bliższego.

Przykład:

Glielo dico. – Mówię mu to.
(glielo to połączenie pronomi dopełnienia dalszego gli i bliższego lo).

Zaimki osobowe zwrotne

Odpowiadają polskiemu “się” przy czasownikach zwrotnych. Pamiętaj, że nie zawsze czasowniki zwrotne polskie odpowiadają włoskim. Te zaimki są względnie trudne, lecz zauważ, że wiele z nich powtarza się i znasz już je prawdopodobnie z innych form zaimków.

Czasowniki zwrotne w języku włoskim w bezokoliczniku (formie podstawowej) posiadają cząsteczkę -si. Wśród nich znajdują się np.: chiamarsi – nazywać się, svegliarsi – budzić się, arrampicarsi – wspinać się. Jak wskazuje powyższa tabelka, te cząsteczki “się” są we włoskim odmienne.

Czasowniki zwrotne i ich odmiana

Chiamarsi – Nazywać się

io mi chiamo noi ci chiamiamo

tu ti chiami voi vi chiamate

lui / lei si chiama loro si chiamano

Io mi chiamo Rosalia. – Nazywam się Rosalia.

Lui si chiama Giacomo. – On nazywa się Giacomo.

Loro si chiamano Rossi. – Oni nazywają się Rossi.

Svegliarsi – Budzić się

io mi sveglio noi ci svegliamo

tu ti svegli voi vi svegliate

lui / lei si sveglia loro si svegliano

Arrampicarsi – Wspinać się

io mi arrampico noi ci arrampichiamo

tu ti arrampichi voi vi arrampichate

lui / lei si arrampica loro si arrampicano

Mam nadzieję, że ten artykuł okazał się przydatny w osiąganiu twoich celów językowych, a względnie trudne zaimki zainspirowały Cię do zagłębienia się we włoską gramatykę.

Źródła:

https://www.treccani.it/enciclopedia/pronomi-personali_(La-grammatica-italiana)/