Essere - odmiana czasownika w języku włoskim

W tym artykule znajdziesz informacje na temat:

• Odmiana essere w czasie teraźniejszym
• Odmiana essere w czasie przeszłym
• Odmiana essere w czasie przeszłym niedokonanym
• Pytania z użyciem essere
• Idiomy z użyciem esse

Jak odmienić essere po włosku w czasie teraźniejszym?

Nie zapominaj, że włoski, tak samo jak polski, to języki, w których obowiązuje koniugacja, czyli odmiana czasowników przez kolejne osoby liczby pojedynczej oraz mnogiej.

Forma essere to jedynie bezokolicznik. Ucząc się go i tworząc z nim zdania, poddajemy go odmianie. Oto jak essere odmienia się w czasie teraźniejszym – presente indicativo:

Io sono – Ja jestem Noi siamo – My jesteśmy

Tu sei – Ty jesteś Voi siete – Wy jesteście

Lui/Lei è – On/Ona jest Loro sono – Oni są

Wskazówka: Zauważ, że odmiana być po włosku dla 1. osoby liczby pojedynczej oraz 3. osoby liczby mnogiej są identyczne. Ich forma to sono.

W Vicolo Italiano dbamy, aby już od pierwszych zajęć uczyć mądrze, zwracając uwagę uczniów na ciekawostki, które znacznie przyspieszają zapamiętywanie nowego materiału. Jeśli marzysz o szybkich postępach, zapoznaj się z ofertą lekcji języka włoskiego dla początkujących na naszej stronie.

Praktyczne zdania z użyciem essere

Dla sprawniejszego zapamiętania odmiany być po włosku, spróbuj tworzyć zdania z jego użyciem. Poniżej znajdziesz moje przykłady z użyciem tego czasownika:

• Sono stanco/a morto/a. – Jestem strasznie zmęczony/a. (dosł. zmęczony-martwy)
• Oggi sono molto felice. – Jestem dzisiaj bardzo szczęśliwy/a.
• Sei malato/a? – Jesteś chory/a?
• Sei impossibile! – Jesteś niemożliwy!
• Maria è incinta. – Maria jest w ciąży.
• Luca è a casa? – Czy Luca jest w domu?
• Siamo onorati di esserci con voi. – Jesteśmy zaszczyceni, że możemy być tu z wami.
• Tu e io siamo in Erasmus. – Ty i ja jesteśmy na Erasmusie.
• Voi siete gli studenti di Vicolo Italiano? – Jesteście uczniami Vicolo Italiano?
• Loro sono i miei genitori. – To są moi rodzice.

Zauważ, że w powyższych przykładach nie zawsze pojawia się podmiot zdania, bo w języku włoskim często jest on domyślny. Aby brzmieć naturalnie, należy go omijać, dlatego też lepiej i bardziej “włosko” brzmi: Sono una studentessa niż Io sono una studentessa.

Takie niuanse poćwiczysz na konwersacjach po włosku w naszej szkole, które mają na celu ćwiczenie mowy, spontanicznych reakcji i umiejętności luźnej rozmowy.

Odmiana czasownika essere w czasie przeszłym passato prossimo

Po opanowaniu koniugacji w czasie teraźniejszym, zabieram Cię w podróż do niedalekiej, lecz zakończonej już przeszłości, którą we włoskim wyrażamy za pomocą czasu passato prossimo (dosł. bliska przeszłość). Ważne, abyś zapamiętał/a, że ten czas odnosi się do czynności zakończonych w przeszłości.

Wiedz, że ten czas jest złożony z dwóch elementów:

• czasownika posiłkowego – ausiliare (essere lub avere),
• participio passato.

Ausiliare dobieramy do czasownika participio passato. Essere staje się czasownikiem posiłkowym dla participi passati, które odnoszą się do: 

• ruchu (przemieszczania się z punktu A do punktu B), 
• zmiany stanu (np. morire, nascere, diventare, dimagrire), 
• z czasownikami zwrotnymi (tymi przy których bezokoliczniku znajduje się końcówka -si, np. svegliarsi, accomodarsi, chiamarsi), 
• a także z czasownikiem piacere, stare, rimanere, restare, costare, succedere, accadere, crescere.

Oto jak w czasie passato prossimo odmienia się czasownik być – essere:

Io sono stato/a – Ja byłem/am Noi siamo stati/e – My byliśmy/łyśmy

Tu sei stato/a – Ty byłeś/aś Voi siete stati/state – Wy byliście/łyście

Lui/Lei è stata – On/Ona był/a Loro sono stati/e – Oni/One byli/ły

Uważaj, ponieważ odmiana czasownika essere w passato prossimo wymaga dopasowywania końcówek participio passato nie tylko do liczby, ale także do płci podmiotu!

Praktyczne zdania z essere w czasie przeszłym dokonanym

• Sono stata in vacanza. – Byłam na wakacjach.
• Sei stato all’universita’? – Byłeś na uczelni?
• Luigi è stato in tempo. – Luigi był na czas.
• Tu e io siamo stati amici. – Ty i ja byliśmy przyjaciółmi.
• Siete stati a Catania? – Byliście w Katanii?
• Le mie sorelle sono state in Toscana. – Moje siostry były w Toskanii.

Essere w czasie przeszłym niedokonanym, czyli imperfetto

W przeciwieństwie do passato prossimo, czas imperfetto dotyczy przeszłości niezakończonej, trwającej lub powtarzającej się w przeszłości, którą po polsku wyrażamy za pomocą czasowników niedokonanych, takich jak: jadłam, piłam, myłam. Imperfetto świetnie się sprawdza do opisów wyglądu, snów, historii, stanu, itd.

Odmiana essere w imperfetto wygląda następująco:

Io ero – Byłam Noi eravamo – My byliśmy/łyśmy

Tu eri – Byłeś/aś Voi eravate – Wy byliście/łyście

Lui/Lei era – On/Ona był/a Loro erano – Oni/One byli/ły

Ero una principessa e tu eri un principe. – Byłam księżniczką, a ty księciem. (np. opowiadając sen)

Lei era stanca. – Ona była zmęczona. (opisując jej stan)

Eravamo tutti sporchi. – Byliśmy cali brudni. (opis wyglądu)

Jak zadawać pytanie w języku włoskim z użyciem czasowika być?

W języku włoskim pytania tworzymy przez zmianę intonacji lub dodanie znaku zapytania na końcu zdania. Można też zastosować słowo pytające, jak dove (gdzie), chi (kto), come (jak) itd.

Di dove sei? Sono di Cracovia. – Skąd jesteś? Z Krakowa.

Dove sei? Sono a casa. – Gdzie jesteś? W domu.

Chi è con te? Marco. – Kto jest z tobą? Marco.

Siete fidanzati? – Jesteście parą/zaręczeni?

Sei polacco? – Jesteś Polakiem?

Idiomy z użyciem czasownika essere

Idiomy to ciekawa część nauki języka obcego. Dzięki nim możemy poznać świat oczami mieszkańców innego kraju i zrozumieć ich punkt widzenia. Pamiętaj, że idiomów nie tłumaczymy dosłownie, lecz szukamy ich odpowiednika w naszym języku ojczystym.

Oto kilka z nich:

• essere in gamba – być sprytnym, bystrym,
• essere la mela marcia – być darmozjadem, psujem,
• essere giu’ di corda/morale – być w złym nastroju,
• essere al verde – być spłukanym,
• essere nero – być wściekłym,
• essere nato con la camicia – być w czepku urodzonym,
• essere nelle canne – być w tarapatach.

Mam nadzieję, że po przeczytaniu artykułu czujesz się uzbrojony/a w wiedzę na temat czasownika być – essere i że zapragniesz poćwiczyć go tworząc własne zdania z jego użyciem. Jeśli chcesz dołączyć do uczniów Vicolo Italiano, nie pozostaje mi nic innego jak zaprosić Cię do spojrzenia na listę kursów języka włoskiego, które są w naszej ofercie.

Alla prossima!

Źródła:

https://www.treccani.it/enciclopedia/avere-o-essere_(La-grammatica-italiana)/